ภูเก๊ต…ภูเก็ต

ภูเก็ต ไข่มุกอันดามัน สวรรค์เมืองใต้
หาดทรายสีทอง สองวีรสตรี บารมีหลวงพ่อแช่ม

ภูเก็ตเป็นชื่อที่ใช้ในปัจจุบัน ก่อนหน้านี้เราใช้คำว่า ภูเก็จแปลว่าเมืองแก้ ซึ่งตรงกับความหมายเดิมที่ชาวทมิฬเรียกเมืองนี้ว่า มณิครามตามหลักฐานที่ปรากฏเมื่อปี พ.. 1568 ปัจจุบันภูเก็ตเป้นจังหวัดหนึ่งทางภาคใต้ของประเทศไทยที่มีประวัติความเป็นมาปรากฏในหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีนานนับพันปี เป็นที่รู้จักของนักเดินเรือที่ใช้เส้นทางระหว่าง จีนกับอินเดีย โดยผ่านแหลมมลายู มีหลักฐานที่เก่าแก่ที่สุด คือ หนังสือภูมิศาสตร์และแผนที่เดินเรือของปโตเลมี เมื่อประมาณ พ..700 กล่าวถึงการเดินทางจากแหลมสุวรรณภูมิลงมาแหลมมลายูต้องผ่านแหลม จังซีลอนซึ่งก็คือเกาะภูเก็ตนั่นเอง

นอกจากนี้ยังปรากฏในหลักฐานทางประวัติศาสตร์ไทยว่า ภูเก็ตเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรตามพรลิงค์ ต่อมาจนถึงสมัยอาณาจักรศรีวิชัยและในสมัยอาณาจักรศิริธรรมนครเรียกเกาะภูเก็ตว่า เมืองตะกั่วถลางเป็นเมืองที่ 11 ใน 12 เมืองนักษัตร โดยใช้ตราประจำเมืองเป็นรูปสุนัขจนถึงสมัยสุโขทัยเมืองถลางขึ้นอยู่กับเมืองตะกั่วป่า ในสมัยกรุงศรีอยุธยาชาวฮอลันดามาสร้างสถานที่เก็บสินค้าเพื่อรับซื้อแร่ดีบุกที่เมืองภูเก็ต ดังนั้นเกาะภูเก็ตทางตอนเหนือ และตอนกลางเป็นเมืองถลางที่มีคนไทยปกครอง ส่วนทางตะวันตกและตอนใต้ของเกาะเป็นเมืองภูเก็ตซึ่งมีชาวต่างชาติเข้ามารับซื้อแร่ดีบุก จนกระทั่งในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น กษัตริย์พม่าได้ยกทัพมาตีหัวเมืองต่าง ๆ ทางตอนใต้เรื่อยลงมาถึงเมืองถลาง ขณะนั้นเขจ้าเมืองถลางเพิ่งถึงแก่กรรมลง คุณหญิงจัน ภริยา และ คุณมุก น้องสาว จึงรวบรวมกำลังพล ต่อสู้กองกำลังพม่า จนแตกพ่ายไป เมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2328 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งคุณหญิงจันเป็นท้าวเทพกระษัตรี และ คุณมุกเป็นท้าวศรีสุนทร ต่อมาเมืองภูเก็ตได้เจริญเติบโตมากขึ้นจากการค้าและการทำเหมืองแร่ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้รวบรวมหัวเมืองชายทะเลตะวันตกเป็น “มณฑลภูเก็ต” และเมื่อปี พ.ศ. 2476 ได้ยกเลิกมณฑลภูเก็ตและเปลี่ยนมาเป็น “จังหวัดภูเก็ต” ตั้งแต่นั้นเป้นต้นมา

ที่ตั้งและ อาณาเขต

ภูเก็ตเป็นจังหวัดหนึ่งทางภาคใต้ ด้านตะวันตกติดชขายฝั่งทะเลอันดามัน มหาสมุทรอินเดีย ตั้งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 7 องศา 45 ลิปดา ถึง 8 องศา 15 ลิปดาเหนือ และเส้นแวงที่ 98 องศษ 15 ลิปดา ถึง 98 องศา 40 ลิปดาตะวันออก ประกอบด้วยเกาะภูเก็ตซึ่งเป็นเกาะที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และเกาะบริวารอีก 32 เกาะ รวมเนื้อที่ประมาณ 570 ตร.กม. ส่วนกว้างที่สุดของเกาะภูเก็ต เท่ากับ 21.3 กม. ส่วนยาวที่สุดของเก่าภูเก็ตเท่ากับ 48.7 กม.มีอาณาเขตดังนี้

ทิศเหนือ       จรดช่องปากพระ จังหวัดพังงา เชื่อมโดยสะพานสารสินและสะพานท้าวเทพกระษัตรี
ทิศใต้           จรดทะเลอันดามัน
ทิศตะวันออก  จรดทะเลเขตจังหวัดพังงา
ทิศตะวันตก    จรดทะเลอันดามัน

ภูมิประเทศ

พื้นที่จังหวัดภูเก้ตประมาณร้อยละ 70 เป็นภูเขาสลับซับซ้อน ทอดจากแนวทิศเหนือถึงทิศใต้ ส่วนใหญ่อยู่ทางด้านตะันตกของเกาะ มียอดเขาที่สูงที่สุดประมาณ 529 ม. คือ ยอดเขา “ไม้เท้าสิบสอง” อยู่ในเขตตำบลฉลอง อำเภอเมือง และอีกประมาณร้อยละ 30 เป็นพื้นที่ราบอยู่ตอนกลางและตะวันออกของเกาะ ส่วนพื้นที่ฝั่งตะวันตกเป็นภูเขาและหาดทราย นอกจากนี้ยังมีลำคลองเล็ก ๆ อาทิ คลองบางใหญ่ คลองท่าจีน คลองท่าเรือ คลองบางโรง เป็นต้น

ภูมิอากาศ

จังหวัดภูเก็ตมีลักษณะภูมิอากาศแบบเขตศูนย์สูตรอยู๋ในเขตอิทธิพลลมมรสุม อากาศจึงอบอุ่นและชุ่มชื้นตลอดปี มีเพียง 2 ฤดู คือ ฤดูฝน ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ เริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม จึงพฤษจิกายน และ ฤดูร้อนได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ เริ่มตั้งแต่เดือนธันวาคมถึงเมษายน